Glutenvrije dieten

Vinden patiënten met chronische darmziekten eindelijk soelaas?

Nieuwe trends op vlak van eetgewoonten doen ons maar al te graag geloven dat glutenvrij eten, paleo dieet en superfoods hip zijn. Als we de cijfers moeten geloven, zijn er maar een klein aantal mensen voor wie deze diëten levensnoodzakelijk zijn. Toch vertelt de werkelijkheid het anders: glutenvrij eten is niet noodzakelijk gezonder en is zeker geen pretje voor iedereen.

 

Glutenvrij eten is niet bekend onder het grote publiek. Jos Verstraeten (48) legt uit wat gluten volgens hem zijn.

Gluten overal

DSC_0121photoshop

Evelien De Cock leidt aan het “Leaky Gut Syndrome”. Ze tolereert bepaalde voedingsstoffen niet waaronder gluten.

Evelien De Cock, 22 en studente Maatschappelijk Werk, lijdt aan het Leaky Gut Syndrome, een chronische darmaandoening waardoor ze bepaalde voedingsstoffen niet verdraagt, zoals gluten, lactose en suiker. ‘Het is eigenlijk erg ingewikkeld’, vertelt Evelien. ‘Drie jaar geleden ben ik gediagnostiseerd met het Leaky Gut Syndrome, dat is niet hetzelfde als Coeliakie of beter genaamd glutenintolerantie.’

‘Doordat ik heel veel antibiotica innam als kind, zijn er verschillende lagen in mijn darmwand beschadigd’, verduidelijkt Evelien. ‘In die lagen zitten normaal enzymen die je nodig hebt om bepaalde voeding – zoals gluten en lactose – te verteren. Die enzymen heb ik niet. Ik ben dus niet enkel glutenintolerant.’ Met glutenvrij eten is ze anderhalf jaar geleden pas begonnen. ‘We hadden de link toen nog niet gemaakt. Mensen hadden me aangeraden om het eens te proberen. Het bleek meteen een stap in de goede richting te zijn: mijn gezondheid ging tien stappen vooruit.’

Eens je meer weet over glutenintolerantie, besef je snel hoe moeilijk ze te vermijden zijn. ‘Gluten is een eiwit dat in granen zit. Tarwe, rogge, gerst, rijst en mais bevatten allemaal gluten.’ Ook voeding die op het eerste zicht niet glutenvrij is, heeft een grote kans om besmet te worden. ‘Tijdens het productieproces wordt ‘veilige voeding’ vaak besmet met gluten’, verduidelijkt Evelien. ‘Je mag bijvoorbeeld iets niet snijden op een plank waar andere voeding op gelegen heeft. Elk apparaat moet worden ontsmet. Hetzelfde geldt voor frietjes maken. Je mag die niet bakken in frietvet waar al kroketjes in gebakken zijn, want die zijn in paneermeel gerold. En paneermeel bevat gluten.’

Alles draait rond organisatie

Ik mail voortdurend rond naar allerlei restaurants, zodat ik altijd iets achter de hand heb voor als ik ergens naartoe ga.

Glutenvrij moeten eten veranderde Eveliens leven compleet. ‘Sommige mensen vinden glutenvrij eten niet moeilijk, maar ik vind dat wel’, vertelt Evelien. Al anderhalf jaar kan ze geen boodschappen doen in normale supermarkten, is ze continu bezig met haar voeding en ligt uit eten gaan niet meer voor de hand. ‘Het maakt elk spontaan tripje meteen veel minder plezant’, vertelt Evelien. Sociaal gezien is haar aandoening dus een echte struikelblok. ‘Met een vriendin een broodjeszaak binnenstappen of eens uit goesting een wafel kopen, dat gaat gewoon niet meer.’

Elke keer als ze uit eten wil gaan, begint de organisatie.Ik mail voortdurend rond naar allerlei restaurants, zodat ik altijd iets achter de hand heb voor als ik ergens naartoe ga.Maar een zaak vinden die geschikt is voor haar voedingspatroon is niet gemakkelijk. ‘Sommigen zeggen dan wel dat het geen probleem is, maar als ik daar aankom krijg ik vaak een bord voor mij waarvan ik zeker weet dat het niet safe is.’ Daarnaast zitten gluten ook heel vaak in goedkope vulmiddelen, zoals zetmeel, bloem en bouillonblokjes. ‘En omdat die het goedkoopst zijn, gebruiken grote keukens die altijd.’

‘Natuurlijk besef ik dat het ook heel vervelend is voor de koks en restauranthouders’, vertelt Evelien. ‘Maar ik probeer hen dan te helpen met tips.’ Intussen heeft ze wel al enkele leuke adresjes ontdekt, zoals Murni, een pop-uprestaurant in Antwerpen dat gespecialiseerd is gluten- en allergievrij koken, een ijsjesbar in Aarschot en een Grieks restaurant in Gent. ‘Ik moet er wel een stukje voor reizen, maar dat heb ik er voor over. Ik heb niet veel keuze.’

Ook ingrediënten vinden om thuis te koken, is niet gemakkelijk, maar ze heeft zo haar adresjes. ‘Ik bestel vaak bij Bioplanet, en dan wordt het hier bij de Colruyt bezorgd. Bij de Delhaize hebben ze een klein rekje met glutenvrije spullen, maar veel is dat niet. In de meeste normale winkels vind je niet veel.’

Absolute no-go

De overgang naar het glutenvrij eten verliep voor Evelien met vallen en opstaan. ‘In het begin maakte ik nog veel kleine foutjes. Het is echt geleidelijk aan gegaan.’ Natuurlijk zijn er nog veel dingen die ze mist. ‘Pistolets bijvoorbeeld. En koffiekoeken! Die mis ik heel hard… Onlangs ben ik speciaal daarvoor naar Antwerpen gereden. Ik had er koffiekoeken besteld bij een speciaalzaak en dan kon ik weer even verder!’

Heel af en toe trekt Evelien zich niets aan van haar verplichte dieet. Als gevolg moet ze meteen haar bed in. Gluten zijn voor haar een absolute no go. ‘Vanaf het moment dat ik nog maar een klein beetje binnenkrijg, geeft dat direct darmbeschadiging en heel veel klachten, zoals misselijkheid en moeheid. Je kan het vergelijken met rechtstreekse vergiftiging.’

Glutenvrij genieten

‘Ik zie glutenvrij eten toch nog vaak als een beperking’, bekent Evelien. ‘Ik vind het heel frustrerend want ik mag heel veel dingen niet meer eten. Ik moet veel research doen om te kijken of ik iets mag of niet. Soms heb ik het gevoel dat ik veel dingen mis.’ Tomaat, ajuin, kruiden (koriander, peper, dille) en chocolade zijn voorbeelden van voeding die ze absoluut niet mag eten.

Om niet te eenzijdig te eten, heeft Evelien een instagram account gemaakt: Glutenvrij genieten. Daarop blogt ze over haar voeding. Zo daagt ze zichzelf uit om lekkere, speciale dingen klaar te maken. Van kleins af aan was ze al graag in de keuken te vinden. ‘Glutenvrij genieten heb ik gemaakt om mezelf te motiveren. Ik koppel zo iets leuks vast aan mijn voedingsstijl. Ik haal er echt voldoening uit.’ Ze vindt extra motivatie om door te bloggen als ze een volger erbij krijgt.

Evelien vertrekt van bestaande recepten die ze glutenvrij maakt. Kookprogramma’s op televisie, andere instagrammers en kookboeken helpen haar hierbij. ‘Ik let vooral op hoe ik die recepten kan klaarmaken zonder tomaat of kruiden bijvoorbeeld.’ Ze steekt er veel tijd in, want ze wilt dat haar eten lekker blijft en minder flauw is.

Hieronder vind je Eveliens recept voor een glutenvrije hamburger:

Als studente ontdekte Evelien dat het niet makkelijk is uren door te brengen in de keuken. Waar de normale student even vlug iets haalt, is ze verplicht iets glutenvrij klaar te maken. Ook op school kan ze het zich niet veroorloven om  iets te kopen. ‘Ik neem altijd boterhammen mee naar school. Maar voor het avondeten moet ik wel altijd iets bedenken. Ik maak om de drie á vier dagen koekjes en wafels die lactose, gluten en suikervrij zijn. Dat zijn mijn tussendoortjes. En als ik eens een mindere dag heb, bak ik pannenkoeken.’

‘Met Kerstmis ga ik bij mijn vriend eten. Ik zal mijn eigen potje eten mee moeten nemen naar zijn moeder. Dat zal heel moeilijk zijn om haar uit te leggen dat ik echt niet anders kan.’ Evelien moet haar kroketten bij een speciale traiteur, 60 km verderop, halen. En dan moeten die gebakken worden in een aparte friteuse om besmetting te voorkomen. ‘Mijn vriend zegt nu al dat zijn moeder het niet zal begrijpen. Dat gaat voor heel veel spanning zorgen.’

De glutenvrije hype

Expert Theo Niewold, prof Voedingskunde aan de Katholieke Universiteit Leuven, legt ons de basisbeginselen van Glutenvrij eten uit.

‘In België zijn er 5000 mensen gediagnostiseerd met coeliakie. Zij krijgen een tegemoetkoming van RIVIZ’, vertelt Evelien. ‘Ik zit daar niet tussen. Dat komt eigenlijk door heel veel onwetendheid van de dokters. Ik ben niet getest geweest en krijg dus geen tegemoetkoming.’ Bij onze noorderburen zijn er ongeveer 50000 mensen gediagnostiseerd. ‘Als je in Nederland ergens binnengaat en zegt dat je geen gluten mag eten, weten ze wat je bedoelt. In België is er veel te weinig over gekend.’

Toch geven de cijfers een verkeerde indruk, want in België zijn slechts 1/10 patiënten gediagnostiseerd. In Nederland zijn dat er 1/8. ‘Ik ben ervan overtuigd dat er veel meer mensen aan Coeliakie lijden en glutenvrij eten’, vertelt Evelien. ‘Maar omdat velen niet op de hoogte zijn van de tegemoetkoming, worden ze ook niet geregistreerd.’

Niewold toetst eveneens of het dieet gezonder is dan normale voeding en neemt zijn hippe imago onder de loep.Hoewel glutenvrij eten is momenteel een hype is, kampen maar heel weinig mensen in werkelijk met een glutenintolerantie. Veel mensen beweren dat ze de ziekte hebben, maar klopt dit wel? Ze hebben immers de test nooit gedaan.

Glutenvrij eten is niet gezonder, wel levensnoodzakelijk voor mensen die Coeliakie hebben. Evelien realiseert zich ook dat ze een evenwichtige voedingspatroon moet hebben om de nodige energie te hebben. ‘Door geen gluten te eten, mis je veel dingen. Normaal gesproken neem je zo bepaalde voedingsstoffen en mineralen op’, zegt ze. ‘Mensen die een intolerantie hebben, krijgen veel te korten zoals ijzertekort.’ Glutenvrij eten biedt niet veel voordelen, zelfs om te vermageren is dit niet aangeraden. ‘Glutenvrije vervangproducten bevatten veel zetmeelsoorten. Die worden gebruikt als bindmiddel, plaksel om jouw gebak of brood een geheel te laten vormen. Ze bevatten veel calorieën die in suikers worden omgezet in jouw lichaam.’ Mensen vallen wel af omdat ze gezonder gaan leven als ze overschakelen naar een glutenvrij voedingspatroon. ‘Gluten zijn geen kwestie van gezond of niet. Hoe je jouw voedingspatroon aanpakt bepaalt of het dieet gezond is of niet.’

Evelien heeft ondertussen een nieuwe zonde gevonden: ‘Zoute chips. Andere smaken mag ik niet eten omdat ze gekruid worden en tarwebloem bevatten.’ Tegenwoordig is Evelien elke dag met haar blog en voeding bezig. Maar soms stapelen de frustraties zich nog wel eens op en heeft ze geen zin om iets te posten. ‘Als ik een dipje heb, post ik zo’n vier dagen niks en eet ik brood met suikervrije stroop.

Top