SOS stroomtekort: België kijkt de black-out in de ogen

'Last van een stroompanne zal ik niet hebben, ik leef namelijk al 5 jaar van de zon!'
Er is ondertussen al zoveel inkt gevloeid over het naderende stroomtekort en de daarop dreigende black-outs, dat het aantal gesneuvelde bomen haast niet meer te tellen lijkt. Toch heeft de burger er voldoende baat bij om te weten wat er deze winter allemaal op til is. De hamvraag die op ieder van ons lippen brandt, is of ons land wel effectief met een tekort aan stroom zal kampen. Die kans is reëel, maar dat hoeft vooralsnog geen reden tot paniek te zijn. Leven van de zon, de aanschaf van een stroomgenerator of toch maar de kamer verwarmen door middel van een bloempot. Verschillende vormen van alternatieve energie, de één al wat specialer dan de andere, komen hier aan bod. Dit neemt niet weg dat duizenden Belgen weldra zonder stroom zullen zitten wanneer het afschakelplan in werking zal treden. Of worden we toch van zoveel onheil bespaard? Het verhaal van het stroomtekort is namelijk al enkele weken uitgedraaid op een welles-nietesverhaal, waarbij de energieleveranciers en de overheid bekijken hoe ze de stroomvoorziening tijdens de winter toch maximaal kunnen verzekeren. Niet zo evident door het uitvallen van meerdere belangrijke kerncentrales eerder dit jaar. Verschillende gemeenten hebben al noodscenario’s op touw gezet om de burgers optimaal voor te bereiden op het gebrek aan energie. Of de gevreesde black-outs er ook effectief gaan komen, is momenteel nog wat koffiedik kijken. Toch heeft de overheid midden november via een sensibiliseringscampagne de bevolking aangespoord om zo weinig mogelijk energie te verbruiken tussen 17 uur en 20 uur. Dit zijn de zogenaamde piekuren waarop het afschakelplan in werking zal treden in sommige gemeenten en steden.

Kleine besparingen leiden tot grote resultaten

In eerste instantie werden vooral de bedrijven gevraagd om de energie te beperken waar mogelijk. Al snel bleek dat ook de gezinnen hun steentje zouden moeten bijdragen om een rol van betekenis te spelen in de stroomvermindering. Het besparen op stroom in de huishoudens kan effectief zijn vruchten afwerpen. Onderzoek heeft namelijk aangetoond dat kleine inspanningen van gezinnen tijdens de piekuren voldoende kunnen zijn om een volledige afschakeling van de stroom te vermijden.

De hoogste vorm van energieverbruik bevindt zich nog altijd in de categorie ‘dagelijkse huishoudelijke karweitjes’, zijnde de was en de plas. Daarom wordt aangeraden om dit na de piekuren te doen, rond 20 uur Natuurlijk is het niet de bedoeling dat iedereen om 20 uur massaal de elektronische huishoudtoestellen uit de kast haalt. Dat zou een enorme verbruikspiek en belasting betekenen waardoor er nagenoeg geen vooruitgang wordt geboekt. De Vlamingen hebben deze boodschap goed in hun oren geknopen en zijn relatief goed voorbereid om op energie te besparen. Onze Franstalige vrienden uit Wallonië tasten nog wat in het duister. Nu nog figuurlijk, weldra mogelijk voor écht.

Wie is nu de grote schuldige?

Wanneer de winter met zijn barre koude zich helemaal meester van ons petieterig landje heeft gemaakt, staat ons ongetwijfeld een moeilijke tijd te wachten. Dan zullen onze belangrijkste invoerders van energie uit het buitenland hun stroom zelf nodig hebben en niet meer kunnen uitvoeren naar België. Dat deze benarde situatie überhaupt mogelijk is in een modern Westers land als België in de 21e eeuw, lijkt an sich al te belachelijk voor woorden. Wat de meeste Belgen graag doen in zulke situaties, is een dader zoeken, de grote schuldige van heel dit schouwspel. Is dit Elia, de netbeheerder van het Belgische hoogspanningsnet die instaat voor de transmissie voor elektriciteit, of toch maar de overheid? Of zouden we toch maar beter eens onszelf in twijfel trekken? De meest voor de hand liggende beschuldigende vinger, wordt er logischerwijze uitgestoken naar de huidige regering en haar falend energiebeleid. Een cyclus die zich al vijftien jaar lang herhaalt. Politici in de huidige regering schuiven maar al te graag de schuld van zich af naar de vorige regeringen. Deze wassen op hun beurt hun handen in onschuld, waardoor de zoektocht naar de grote schuldige één van oneindige duur lijkt te zijn.

De black-outbaby

Maar wat met Jan Modaal en Jan met de pet, kortom: Wat denkt en weet de onschuldige burger van dit hele gebeuren? Een klein onderzoek opgesteld midden november in de vorm van een enquête met 100 respondenten, grotendeels vrouwen, brachten enkele opmerkelijke zaken aan het licht. Zo weet 45 % van de ondervraagden tot op heden niet of hun straat daadwerkelijk in het afschakelplan zit of niet. Een kleine meerderheid (55 %) denkt overigens nog altijd niet dat het zo’n vaart zal lopen met het afschakelplan en deze ooit toegepast zal worden. Op de vraag ‘Hoe ga jij je creatief bezighouden tijdens een mogelijke stroompanne?’ valt er een resem verschillende antwoorden te lezen. Gezelschapspelletjes spelen, boeken lezen, muziek beluisteren en op café gaan zijn enkele van de logische, voor de hand liggende antwoorden. Opvallend is ook dat als mensen zich creatief moeten bezighouden zonder stroom, er negen maand later mogelijk veel kinderen voor het eerst het levenslicht zullen zien. De ‘black-outbaby’, nu al een potentiële kanshebber voor woord van het jaar 2015.

resultaten-enquete-longform-stroomtekort-uitwerking

Ook een zootje op het water?

Dat een black-out het dagelijks verkeer grondig in de war kan sturen, konden we al zien op bovenstaand filmpje. Maar wat met de waterwegen? Wat gebeurt er met de scheepsvaart als het afschakelplan in werking treedt? In Wijgmaal en Mechelen nagenoeg niets, omdat deze gewoonweg niet tot het afschakelplan behoren. Haacht, Boortmeerbeek en Kampenhout daarentegen wel. Het is nog maar de vraag of de scheepsvaart nog wel in die mate kan functioneren wanneer deze dusdanig verstoord wordt omwille van bruggen en sluizen die niet meer kunnen functioneren.

De horeca, weldra ook het kind van de rekening?

Ach, als een stroompanne mij belet om thuis warm eten te maken, ga ik toch lekker het huis uit om gezellig te tafelen op restaurant. Toch? Wel, die evidentie lijkt toch niet zo evident te zijn. Uit een rondvraag van het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ) blijkt dat meer dan de helft van de horecazaken bij een black-out wellicht de deuren zullen sluiten. Bij een black-out –eigenlijk is een brown-out, een gecontroleerde stroompanne van enkele uren, een geschiktere term, maar de term black-out is ondertussen meer aanvaard dus we houden het hier maar bij- dreigen de restaurants en brasseries heel wat inkomsten mis te lopen. Slechts een kleine fractie onder het corps der restaurantuitbaters is namelijk verzekerd tegen stroomonderbrekingen.Uitbater Raf Geenen van brasserie DeVille in Arendonk, gekend om zijn traditionele Belgische keuken en goedgevulde menukaart, heeft al maatregelen genomen tegen een mogelijke black-out. ‘De straat waar DeVille gevestigd is, bevindt zich in zone 1. Deze zone zal meer dan waarschijnlijk niet betrokken worden bij het afschakelplan. Toch hebben wij het zekere voor het onzekere genomen en ons enige tijd geleden een stroomgenerator aangeschaft. Ik wil niet het risico lopen om zonder stroom te vallen wanneer er klanten in de zaak geduldig aan het wachten zijn op eten. Dat zou een pure nachtmerrie zijn! Ik heb begrepen dat toch een redelijk aantal restaurantuitbaters bij een black-out naar een creatieve oplossing zoeken, zoals een avond bij kaarslicht. Dat kan wel gezellig zijn, maar is voor ons nooit echt aan de orde geweest.’

Ook Dennis Grauwen, zaakvoerder bij ‘t Steeltje in Bekkevoort, ziet het nut van een diner bij kaarslicht of een winterbarbecue niet in. ‘Pas vrij laat ben ik te weten gekomen dat mijn zaak in een zone ligt die in aanmerking komt voor een black-out. De harde realiteit is dat wij bij een black-out noodgedwongen de deuren voor bepaalde duur zullen moeten sluiten. Doordat onze zaak niet verzekerd is tegen stroomonderbrekingen, zullen we bovendien heel wat inkomsten mis lopen. Voor een kleine horecazaak zijn de ‘spitsuren’ tussen 17 en 20 uur namelijk van heel groot belang om geld in het laatje te brengen. Om in putteke winter enkel koude gerechten aan te bieden of een winterbarbecue te houden, zie ik niet meteen zitten. Onze klanten bezoeken ons voor de gezelligheid en het lekker eten. Een koude schotel kan je evengoed thuis bereiden, daarvoor hoef je je niet naar een restaurant of brasserie te verplaatsen. Een vergoeding voor de misgelopen inkomsten is hier wel op zijn plaats vind ik, maar die zal er wellicht weer niet komen. Tenzij de overheid zich eindelijk eens wat meer zal bekommeren over de kleine ondernemingen natuurlijk, wat ook wel eens mag gebeuren lijkt me.’

Alternatieve energie for the win

Niet iedereen zal zijn slaap laten wanneer een stroompanne ons land teistert. Stijn Brunson is een van die personen. Stijn leeft al vijf jaar in een woonwagen en springt heel bewust om met energie. ‘Last van een mogelijke stroompanne zal ik wellicht niet hebben. Al jarenlang laad ik een batterij op met zonnepaneeltjes op mijn dak. Ik leef dus eigenlijk als het ware van de zon. Dat is net genoeg om de laptop en de led-verlichting te laten werken. Meer heb ik niet nodig. Dat er een mogelijke black-out op komst is, vind ik zo erg nog niet. Misschien gaat het volk dan eindelijk wat zuiniger zijn op energieverbruik en dat kan ik alleen maar aanmoedigen.’

Ook Jonas Vanderhoeven verwarmt op zeer efficiënte wijze zijn kamer, zijnde door gebruik te maken van theekaarsjes en bloempotten. ‘ That’s all en hiervoor besteed ik slechts drie euro per maand uit. Geen geld dus en bovendien is het resultaat zeer effectief.’

‘Elk nadeel heb zijn voordeel’

Volgens experten is België het best voorbereide land van West-Europa mocht het tot een black-out komen deze winter. Dit heeft natuurlijk alles te maken met het feit dat die kans zeer reëel is. Reden tot paniek is er vooralsnog dus niet nodig. Denk maar aan de legendarische woorden van de Nederlandse ex-voetbalcoryfee Johan Cruyf : ‘Elk nadeel heb zijn voordeel.’ Door een stroompanne kunnen we de computer en de afstandsbediening van de televisie opbergen en in de plaats hiervan eens lekker gebruik maken om datgene te doen wat we in de 21e eeuw vaker dan we denken hebben afgeleerd: sociaal zijn tegenover onze medemens. In tijden van vrede op aarde geen overbodige luxe. Ja, laten we dat eens proberen.

Introbeeld: Ondrej Vokoun CC BY-NC-SA

Top